Kennispagina
Het eerlijke antwoord is dat niemand die vraag kan beantwoorden zonder eerst een andere vraag te stellen: wat moet het materiaal doen? Een reader van veertig pagina’s voor een interne training is iets anders dan een methode voor het derde leerjaar die vijf jaar mee moet en elk schooljaar wordt herzien.
Toch is die opmerking op zichzelf onbevredigend. Daarom hieronder geen “vanaf-prijs”, maar de opbouw: welke onderdelen er zijn, wat ze doorgaans kosten, en welke keuzes het bedrag omhoog of omlaag duwen. Met drie uitgewerkte voorbeelden.
De zes onderdelen van de begroting
Vrijwel elke ontwikkelbegroting bestaat uit dezelfde zes posten. Wie er één vergeet, komt halverwege in de problemen — en dat is bijna altijd dezelfde post. Daarover verderop meer.
1. Didactisch ontwerp
Leerdoelen, leerlijn, toetsvormen en de structuur van hoofdstukken en opdrachten. Dit is het fundament. Wordt het overgeslagen, dan blijkt bij de eindredactie dat hoofdstuk zes iets uitlegt wat in hoofdstuk twee al nodig was, en begint het schrijven opnieuw.
€ 1.500 tot € 6.000 per titel
2. Auteurs
De grootste post, en de post met de grootste spreiding. Vakinhoudelijke auteurs rekenen doorgaans € 60 tot € 110 per uur, of een bedrag per pagina.
Wat hier het verschil maakt is niet het tarief maar de aanlevering. Een auteur die zonder sjabloon en zonder schrijfwijzer begint, levert tekst die de vormgever niet kan gebruiken. De herbewerking daarvan kost al snel meer dan het opstellen van dat sjabloon zou hebben gekost.
€ 55 tot € 120 per afgeronde pagina, inclusief één correctieronde
3. Redactie
Eindredactie op consistentie, taalniveau, terminologie en didactische opbouw. Bij materiaal voor het vmbo of voor anderstaligen komt daar een toets op leesbaarheidsniveau bij.
15 tot 25 procent van de auteurskosten
4. Beeld en rechten
Dit is de post die het vaakst wordt onderschat, en de enige die achteraf nog echt duur kan worden.
Een stockfoto kost een paar tientjes. Een licentie die óók digitaal gebruik, óók een herdruk en óók een vertaling dekt, kost een veelvoud. Wie de goedkope variant koopt en twee jaar later een digitale module uitbrengt, koopt alles opnieuw — of moet het beeld vervangen en de opmaak aanpassen.
€ 15 tot € 250 per beeld · reken bij 96 pagina’s op 40 tot 80 beelden
5. Vormgeving en opmaak
Eenmalig het sjabloon: stramien, typografie, opdrachtsoorten, kleurgebruik en toegankelijkheid. Daarna de opmaak per pagina, die aanzienlijk goedkoper is omdat het sjabloon het werk doet.
€ 2.500 tot € 7.500 sjabloon · daarna € 12 tot € 35 per pagina
6. Productie en uitrol
Druk, distributie en de digitale vormen. De drukkosten hangen zo sterk van de oplage af dat een indicatie hier weinig zegt. De digitale uitrol varieert het meest: een PDF is bijna gratis als het materiaal goed is opgemaakt, een SCORM-module voor een leeromgeving is een apart traject.
PDF € 0 tot € 500 · ePub € 800 tot € 2.500 · SCORM € 2.000 tot € 8.000
Drie uitgewerkte voorbeelden
Onderstaande begrotingen zijn samengesteld uit de bandbreedtes hierboven. Ze geven orde van grootte; ze zijn geen offerte.
| Onderdeel | Indicatie |
|---|---|
| Didactisch ontwerp | € 1.500 |
| Auteurs, deels bestaande inhoud | € 2.400 |
| Redactie | € 450 |
| Beeld en rechten, 20 beelden | € 900 |
| Sjabloon en opmaak | € 3.400 |
| PDF en 150 gedrukte exemplaren | € 1.100 |
| Totaal | € 9.750 |
| Onderdeel | Indicatie |
|---|---|
| Didactisch ontwerp en leerlijn | € 4.200 |
| Auteurs, nieuw geschreven | € 8.600 |
| Redactie en leesbaarheidstoets | € 1.900 |
| Beeld en rechten, 60 beelden, print en digitaal | € 3.800 |
| Sjabloon en opmaak | € 6.900 |
| Druk 500 stuks, PDF en distributie | € 4.100 |
| Totaal | € 29.500 |
Bij een meerdelige methode verschuift de verhouding. Het didactisch ontwerp en het sjabloon worden één keer gemaakt en over drie delen gebruikt; de auteurs- en opmaakkosten lopen wel mee.
| Onderdeel | Indicatie |
|---|---|
| Didactisch ontwerp, eenmalig voor de serie | € 9.000 |
| Auteurs, 3 × 120 pagina’s | € 32.000 |
| Redactie | € 6.400 |
| Beeld en rechten, 180 beelden, breed gebruiksrecht | € 14.500 |
| Sjabloon eenmalig, opmaak drie delen | € 16.800 |
| Docentenhandleiding en toetsmateriaal | € 11.000 |
| Digitale module, SCORM | € 6.500 |
| Totaal ontwikkeling, exclusief druk | € 96.200 |
Vier keuzes die het bedrag bepalen
Het gebruiksrecht op beeld
Koop één keer breed in plaats van drie keer smal. Een licentie die print, digitaal, herdruk en vertaling dekt, is bij aanschaf twee tot vier keer zo duur — en aanzienlijk goedkoper dan hetzelfde beeld drie jaar later opnieuw moeten kopen of vervangen.
Een sjabloon in plaats van losse opmaak
Het sjabloon is de duurste eerste stap en de goedkoopste tweede. Bij een eenmalige reader van veertig pagina’s verdient het zich amper terug. Bij een titel die jaarlijks wordt herzien, is het na de eerste revisie al terugverdiend.
Eén bron voor alle vormen
Wie werkboek, PDF en digitale module als drie losse trajecten laat maken, betaalt drie keer voor dezelfde inhoud — en betaalt bij elke correctie opnieuw drie keer. Vanuit één bron werken kost bij de opzet iets meer en scheelt bij elke revisie het meervoudige daarvan.
Toegankelijkheid vooraf
Contrast, kopstructuur, alt-teksten en dyslexievriendelijke opmaak kosten in het sjabloon vrijwel niets. Als controleronde achteraf op een afgerond werkboek kost het een herziening van elke pagina. Bij aanbestedingen in het onderwijs wordt hier steeds vaker naar gevraagd.
Wat er meestal misgaat
- De beeldlicentie dekt alleen print, en er komt anderhalf jaar later een digitale versie.
- Auteurs leveren aan in een vorm die niet bruikbaar is, waardoor de eindredactie een herschrijving wordt.
- Er is geen versiebeheer, en bij de eerste revisie is niet meer te achterhalen welke druk waar in gebruik is.
- De oplage is bepaald op een schatting van het aantal leerlingen, en er blijft een derde over of er moet worden bijgedrukt tegen een veel hogere stuksprijs.
- Toegankelijkheid komt op tafel bij de aanbesteding in plaats van bij het sjabloon.
Hoe wij werken
Wij hebben geen eigen pers en geen eigen ontwerpstudio. Dat betekent dat wij geen belang hebben bij welke drukker uw werk draait of hoeveel pagina’s uw auteur schrijft. Wat wij doen is de begroting opstellen, de partijen selecteren en het traject bewaken.
Meer over onze aanpak leest u bij lesmateriaal laten ontwikkelen en bij de uitvoering en uitrol van leermiddelen.
Veelgestelde vragen
Kan ik ook alleen de productie uitbesteden?
Ja. Ligt er al een manuscript, dan pakken wij het op waar uw auteurs stoppen: opmaak, beeldrechten, druk en digitale uitrol. Het didactisch ontwerp en de auteurskosten vallen dan uit de begroting weg.
Wat kost een jaarlijkse revisie?
Bij materiaal dat vanuit één bron is opgezet, doorgaans 10 tot 20 procent van de oorspronkelijke ontwikkelkosten, mits de wijzigingen inhoudelijk beperkt blijven. Bij materiaal dat als drie losse trajecten is gemaakt, ligt dat aanzienlijk hoger.
Waarom is beeld zo’n grote post?
Niet vanwege de prijs per foto, maar vanwege het gebruiksrecht. Onderwijsmateriaal wordt herdrukt, gedigitaliseerd en soms vertaald. Elke uitbreiding van het gebruik valt buiten een standaardlicentie, en achteraf bijkopen is duurder dan vooraf breed inkopen.
Kunnen wij het gedeeltelijk zelf doen?
Vaak wel, en vaak verstandig. De vakinhoud zit bij u; de didactische en productionele vertaling is ons werk. Wij leveren dan het sjabloon en de schrijfwijzer, zodat wat uw mensen aanleveren ook bruikbaar is.
Hoe lang duurt een ontwikkeltraject?
Een reader van veertig pagina’s: zes tot tien weken. Een werkboek van rond de honderd pagina’s: drie tot vijf maanden. Een meerdelige methode: negen maanden tot ruim een jaar. De doorlooptijd wordt vrijwel altijd bepaald door de beschikbaarheid van auteurs en de snelheid van de goedkeuringsrondes, niet door de productie.